Paket üstündeki besin etiketi nasıl okunur?

Etiket okumak zor değildir; ancak üzerindeki sayılar birbirine benzer görünüp farklı şeyler anlatır. Aynı raftaki iki ürünü karşılaştırırken çoğu kişinin yanıldığı yer de burasıdır. Üç yaygın hatayı bildiğinizde etiketi kısa sürede doğru okursunuz.

1. 100 g mı, porsiyon mu?

Çoğu etikette iki sütun bulunur: 100 g başına ve porsiyon başına. İki ürünü karşılaştırırken her zaman 100 g sütununa bakın; çünkü porsiyonu üretici belirler. Bir marka porsiyonu 30 g, diğeri 45 g olarak tanımlıyorsa, porsiyon sütunundaki sayılar aynı şeyi ölçmez.

Küçük bir porsiyon tanımı, değerleri düşük göstermenin en kolay yoludur. Bu nedenle "porsiyonda yalnızca 90 kalori" ifadesini gördüğünüzde sorulacak ikinci soru şudur: porsiyon kaç gram ve gerçekten o kadar mı yiyorum? Paketten yenirken tahmin hızla kayar; porsiyon tahmini yazısındaki el ölçüsü yöntemleri burada da işe yarar.

2. kJ mi, kcal mi?

Avrupa etiketlerinde enerji genellikle iki birimle yazılır: önce kJ (kilojul), ardından kcal. Günlük dilde kullanılan "kalori" kcal'dir. kJ değeri yaklaşık 4,2 kat daha büyüktür; yanlışlıkla bu değer okunursa ürün olduğundan çok daha kalorili sanılır. Sıralama her zaman aynı değildir; bu nedenle sayıya değil birime bakın.

3. Doymuş yağ, toplam yağın içindedir

Etikette "Yağ" satırının hemen altında girintili bir "doymuş yağ" satırı bulunur. Bu ikisi toplanmaz; alttaki, üsttekinin bir parçasıdır. Aynı yapı karbonhidrat için de geçerlidir: "karbonhidrat" satırının altındaki "şekerler", onun içindedir. Toplanarak yazıldığında günlüğe olduğundan yüksek bir değer girilir.

Değerleri kendiniz kontrol edin: 4 · 4 · 9

Etiketteki kalori, makro besinlerden hesaplanabilir. Genel kural: her gram protein ve karbonhidrat yaklaşık 4 kcal, her gram yağ yaklaşık 9 kcal enerji verir. Yani:

• protein × 4 + karbonhidrat × 4 + yağ × 9 ≈ etiketteki kcal

Sonuç kabaca tutuyorsa etiket doğru okunmuştur. Belirgin biçimde tutmuyorsa üç olasılık vardır: bir satır yanlış sütundan alınmıştır, virgül gözden kaçmıştır (1,5 g yerine 15 g) ya da üründe lif veya tatlandırıcı (poliol) oranı yüksektir; bunların enerjisi bu formüle tam oturmaz. Lifin neden farklı davrandığına lif ve tokluk yazısında değinmiştik.

"Light" ve "şekersiz" ne anlama gelir?

Bu ifadeler ürünün kendi önceki hâline ya da benzerlerine göre tanımlanır; "düşük kalorili" anlamına gelmez. Yağı azaltılmış bir üründe eksilen kıvam çoğu zaman şekerle, şekersiz bir üründe ise yağla telafi edilir. Karar vermenin tek güvenilir yolu yine 100 g sütunundaki kcal değerine bakmaktır. Bu, kalori açığı yazısındaki "light ürün de kalori içerir" uyarısının etiketteki karşılığıdır.

GriFlo bu süreci nasıl kolaylaştırır?

Besin etiketini telefonunuzun kamerasıyla okutabilirsiniz; değerler doğrudan forma aktarılır. Okuma tamamen cihazınızda yapılır. Uygulama okunan değerleri yukarıdaki 4·4·9 kontrolünden geçirir: tutarsızlık varsa değer uydurmaz, sizi bilgilendirip onay ister. Okunamayan alanı boş bırakır; çünkü günlüğe fark edilmeden yazılan yanlış bir değer, hiç yazılmamasından daha zararlıdır.

Kaynaklar

1. Avrupa Parlamentosu ve Konseyi (2011). Tüketicilerin gıda hakkında bilgilendirilmesine ilişkin (AB) 1169/2011 sayılı Tüzük — Ek XIV: enerji dönüşüm katsayıları. EUR-Lex. eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Sağlık durumunuzla ilgili bir uzmana danışın.